# Opieka nad chorym dzieckiem (VAB) w Szwecji — prawo do wolnego, wniosek i wysokość zasiłku

- Adres: https://popolsku.se/baza-wiedzy/vab-opieka-nad-chorym-dzieckiem-szwecja-tillfallig-foraldrapenning/
- Rodzaj: poradnik
- Region: cała Szwecja
- Dział: Rodzina i dzieci › Urlop rodzicielski (föräldraledighet) i föräldrapenning
- Stan informacji na dzień: 18.10.2026
- Zweryfikowano: 19.10.2026
- Ostatnia zmiana: 19.10.2026
- Źródła:
  - [Försäkringskassan — Vård av barn (vab)](https://www.forsakringskassan.se/privatperson/foralder/vard-av-barn-vab)
  - [Försäkringskassan — Vab för barn som är 12 år eller äldre](https://www.forsakringskassan.se/privatperson/familj-och-barn/vab-for-barn-som-ar-12-ar-eller-aldre)
  - [Sveriges riksdag — Föräldraledighetslag (1995:584), 8 § i 13 § (zmiany do SFS 2025:733)](https://www.riksdagen.se/sv/dokument-och-lagar/dokument/svensk-forfattningssamling/foraldraledighetslag-1995584_sfs-1995-584/)
- Cytowanie: „Opieka nad chorym dzieckiem (VAB) w Szwecji — prawo do wolnego, wniosek i wysokość zasiłku”, PoPolsku.se, stan informacji na dzień 18.10.2026, https://popolsku.se/baza-wiedzy/vab-opieka-nad-chorym-dzieckiem-szwecja-tillfallig-foraldrapenning/

---

Gdy dziecko zachoruje i musisz zostać z nim w domu, w Szwecji możesz wziąć wolne od pracy i dostać zasiłek z Försäkringskassan — **tillfällig föräldrapenning**, potocznie **VAB** (vård av barn). Ten poradnik wyjaśnia, jak zgłosić nieobecność pracodawcy, jak złożyć wniosek i ile wynosi zasiłek.

## Prawo do wolnego od pracy

Zgodnie z ustawą o urlopach rodzicielskich (**föräldraledighetslag**):

- pracownik ma **prawo do wolnego** przez czas, w którym dostaje tillfällig föräldrapenning (8 §);
- rodzic, który musi zająć się dzieckiem, bo **zachorował lub zaraził się jego zwykły opiekun**, ma prawo do wolnego także wtedy, gdy zasiłek nie przysługuje mu tylko dlatego, że **dziecko ma mniej niż 240 dni** (8 § drugi akapit).

**Zgłoszenie pracodawcy (13 §):** wolne zgłasza się pracodawcy co do zasady **co najmniej tydzień wcześniej**, a jeśli to niemożliwe i chodzi o tillfällig föräldrapenning — **tak szybko, jak to możliwe**. Jeśli wolne wynika z **choroby lub zakażenia**, żaden termin zgłoszenia nie obowiązuje — w praktyce poinformuj pracodawcę od razu.

## Kto może dostać zasiłek

Według Försäkringskassan VAB przysługuje, gdy rezygnujesz z pracy (albo z zasiłku z a-kassy), aby opiekować się chorym dzieckiem.

- Zasady opisane w tym poradniku dotyczą przede wszystkim dzieci **poniżej 12 lat**. Dla starszych dzieci VAB przysługuje tylko w określonych sytuacjach — zob. sekcję „Dziecko w wieku 12 lat i starsze”.
- Przy dziecku **młodszym niż 8 miesięcy (240 dni)** VAB przysługuje tylko w niektórych sytuacjach, np. przy pobycie dziecka w szpitalu albo gdy dziecko ma stałą opiekę (np. przedszkole), ale jest chore.

## Ile dni i ile pieniędzy

- Zasiłek wypłaca się maksymalnie przez **120 dni w roku na jedno dziecko**.
- Gdy wykorzystacie **60 ze 120 dni**, nie dostaniecie już zasiłku za opiekę z powodu choroby zwykłego opiekuna dziecka (np. dagbarnvårdare) — nadal jednak możecie korzystać z VAB, gdy choruje dziecko albo musi iść do lekarza.
- Wynosi **nieco mniej niż 80% twojego zwykłego dochodu**.
- Obowiązuje **pułap**: jeśli zarabiasz więcej niż **7,5 kwoty bazowej (prisbasbelopp)**, nie dostaniesz zasiłku od części dochodu powyżej tego pułapu.
- Pieniądze są wypłacane **z dołu, 25. dnia każdego miesiąca**.

## Jak złożyć wniosek

1. Złóż wniosek przez e-usługę **„Ansök om vab”** na Mina sidor w Försäkringskassan, w **aplikacji** Försäkringskassan albo na papierowym formularzu, który zamówisz przez stronę urzędu.
2. **Termin:** najpóźniej **30 dni od pierwszego dnia opieki nad dzieckiem w domu**. Wyjątki są możliwe, jeśli z powodu ciężkiej choroby lub urazu nie dało się złożyć wniosku na czas. Zasiłek nie jest wypłacany za okres wcześniejszy niż 30 dni przed dniem, w którym wniosek wpłynął — przy długiej opiece złóż wniosek jeszcze w jej trakcie.
3. **Zaświadczenie:** jeśli dziecko choruje **dłużej niż 7 dni**, potrzebujesz zaświadczenia od lekarza lub pielęgniarki.

## Dziecko w wieku 12 lat i starsze

Według Försäkringskassan z VAB korzysta się zwykle tylko przy dzieciach poniżej 12 lat. Dla starszych dzieci przewidziano wyjątki:

**Dziecko w wieku 12–15 lat** (od 12. do 16. urodzin) — VAB przysługuje m.in. gdy:

- trzeba być z dzieckiem u lekarza — lekarz musi potwierdzić, że obecność rodzica była konieczna,
- dziecko choruje albo jego stan się pogarsza i ma szczególną potrzebę opieki — potrzebne jest zaświadczenie lekarskie (*läkarutlåtande*) **od pierwszego dnia choroby**, opisujące tę potrzebę,
- trzeba uczestniczyć w spotkaniu w szkole albo uczyć personel szkoły, jak dbać o zdrowie dziecka — potrzebne jest zaświadczenie lekarskie o szczególnej potrzebie opieki lub nadzoru,
- trzeba uczestniczyć w postępowaniu lub wstępnej ocenie prowadzonej przez opiekę społeczną (*socialtjänsten*) — potrzebne jest zaświadczenie z socialtjänsten.

**Dziecko w wieku 16–17 lat** — VAB przysługuje tylko, gdy dziecko jest **poważnie chore** (z zaświadczeniem lekarskim) albo przy udziale w postępowaniu z socialtjänsten (z zaświadczeniem z socialtjänsten).

**Dziecko objęte ustawą LSS** — VAB może przysługiwać aż do 21. urodzin, gdy choroba podstawowa dziecka się pogarsza albo dziecko nagle zachoruje na nową chorobę; przy nauce w dostosowanej szkole ponadpodstawowej — do końca semestru wiosennego roku, w którym dziecko kończy 23 lata.

We wszystkich przypadkach trzeba zrezygnować z pracy (albo z zasiłku z a-kassy) i podlegać ubezpieczeniu w Szwecji, a dziecko musi mieszkać w Szwecji, UE, EOG, Szwajcarii lub Wielkiej Brytanii. Wniosek składa się także w ciągu 30 dni; gdy dziecko ma już 18 lat, wniosek składa się na formularzu, a nie przez e-usługę.

## Lista kontrolna

- Poinformuj pracodawcę o nieobecności z powodu choroby dziecka.
- Zapisz daty nieobecności.
- Złóż wniosek do Försäkringskassan w ciągu 30 dni.
- Przy chorobie dłuższej niż 7 dni zdobądź zaświadczenie od lekarza lub pielęgniarki.
- Przy dziecku w wieku 12 lat lub starszym sprawdź, czy sytuacja mieści się w wyjątkach, i zadbaj o wymagane zaświadczenie.

Poradnik opiera się na stronach Försäkringskassan o VAB (dla dzieci poniżej 12 lat oraz w wieku 12 lat i starszych) i tekście föräldraledighetslag w bazie Riksdagu.