Praca w prywatnym domu w Szwecji (sprzątanie, opieka nad dzieckiem lub seniorem) — umowa, podatek i odliczenie RUT

Sprzątanie, opieka nad dziećmi albo pomoc osobie starszej w prywatnym domu w Szwecji można wykonywać na dwa sposoby: jako pracownik lub zleceniobiorca gospodarstwa domowego albo przez firmę z F-skatt (własną lub cudzą). Od tego zależą podatek, składki i możliwość odliczenia za usługi domowe (rutavdrag). Poradnik dotyczy całej Szwecji.

Praca bezpośrednio dla gospodarstwa domowego: kto płaci podatek i składki

Skatteverket rozróżnia trzy progi — liczy się, ile jedna osoba prywatna wypłaca ci w ciągu roku:

Przy progu 1 000–9 999 SEK strony mogą też uzgodnić, że zleceniodawca potrąca podatek i płaci składki przez uproszczoną deklarację.

Do rozliczeń potrzebny jest twój personnummer albo samordningsnummer.

Uproszczona deklaracja pracodawcy (SKV 4805)

• Zleceniodawca składa osobny formularz dla każdej osoby i każdego miesiąca wypłaty.
• Termin: do 12. dnia miesiąca po miesiącu wypłaty; kwotę wpłaca na swoje konto podatkowe (skattekonto).
• Składki pracodawcy w 2026 r. według Skatteverket wynoszą 31,42% wynagrodzenia brutto dla osób urodzonych w 1959 r. lub później, 10,21% dla osób urodzonych w latach 1938–1958 (osoby, które na początku roku ukończyły 67 lat) i 0% dla urodzonych w 1937 r. lub wcześniej. Przy wypłatach od 1 kwietnia 2026 do 30 września 2027 dla osób w wieku 19–23 lat (w 2026 r. — urodzonych w latach 2003–2007) stawka wynosi 20,81% do 25 000 SEK miesięcznie.

Praca przez firmę z F-skatt

Jeśli masz własną firmę z zatwierdzonym F-skatt, zleceniodawca nie potrąca podatku ani nie płaci składek — rozliczasz je samodzielnie jako przedsiębiorca. Jeśli prowadzisz jednoosobową działalność bez F-skatt, zleceniodawca stosuje te same zasady co przy osobie prywatnej (tabela wyżej).

Odliczenie RUT dla gospodarstwa domowego

Odliczenie za usługi domowe (rutavdrag) obniża koszt dla klienta, nie zmienia twojego wynagrodzenia. Według Skatteverket:

• przy zleceniu firmie z F-skatt firma odejmuje na fakturze do 50% kosztu robocizny, a o wypłatę tej odliczonej kwoty sama wnioskuje w Skatteverket — najpóźniej 31 stycznia roku po roku płatności (praca musi być już wykonana); resztę robocizny oraz materiały i inne koszty płaci klient,
• limit to łącznie 75 000 SEK na osobę rocznie dla ROT i RUT (z tego najwyżej 50 000 SEK na ROT),
• usługa musi być opłacona elektronicznie (np. kartą lub Swish) — gotówka nie daje prawa do odliczenia; można płacić z góry, zaliczkowo (a conto) lub fakturami częściowymi, a firma wnioskuje o wypłatę dopiero po wykonaniu i opłaceniu pracy,
• osoba wykonująca usługę nie może być krewnym klienta,
• do usług RUT należą m.in. sprzątanie oraz opieka osobista (personlig omsorg), wykonywane w domu klienta lub tuż przy nim,
• RUT nie przysługuje za pracę, na którą jest przyznane świadczenie (bidrag), np. za asystenta osobistego finansowanego z assistansersättning.

Gdy gospodarstwo domowe zatrudnia osobę prywatną z A-skatt do prac RUT, może dostać obniżkę podatku (skattereduktion) równą składkom pracodawcy wykazanym w uproszczonej deklaracji. Przy zleceniu przedsiębiorcy bez F-skatt obniżki nie ma.

Twoje prawa: ustawa o pracy w gospodarstwie domowym

Jeśli pracujesz w domu pracodawcy jako pracownik, obowiązuje ustawa o czasie pracy w pracy domowej (lag om arbetstid m.m. i husligt arbete, SFS 1970:943). Nie obejmuje ona członków rodziny pracodawcy (z wyjątkiem asystenta osobistego według przepisów o asystencji). Wobec pracowników poniżej 18 lat stosuje się z tej ustawy tylko §§ 11–14, 24 i 25.

• Czas pracy: średnio najwyżej 40 godzin tygodniowo w okresie do 4 tygodni. Przy opiece nad dziećmi lub domownikiem, który wymaga nadzoru, można go wydłużyć średnio o 12 godzin tygodniowo, gdy opiekunowie nie mogą tego robić z powodu pracy poza domem lub niepełnosprawności.
• Nadgodziny: przy szczególnych okolicznościach do 48 godzin w ciągu 4 tygodni, najwyżej 300 godzin w roku kalendarzowym. Za nadgodziny należy się osobna rekompensata — w pieniądzach albo, jeśli strony się zgodzą, w czasie wolnym.
• Odpoczynek: nocny odpoczynek (najlepiej między 24:00 a 5:00) i co tydzień co najmniej 36 godzin nieprzerwanego wolnego.
• Umowa: umowę sporządza się na piśmie, jeśli zażąda tego pracodawca lub pracownik. Niezależnie od tego pracodawca musi przekazać pisemną informację o warunkach — najważniejsze punkty (m.in. strony, stanowisko, wynagrodzenie, czas pracy) najpóźniej 7. dnia od rozpoczęcia pracy, pozostałe w ciągu miesiąca.
• Wypowiedzenie: co najmniej 1 miesiąc; po 5 latach zatrudnienia 2 miesiące, po 10 latach 3 miesiące. Wypowiedzenie przez pracodawcę musi być na piśmie.
• BHP: stosuje się ustawę o środowisku pracy (arbetsmiljölagen). Nad przestrzeganiem przepisów o czasie pracy czuwa urząd ds. środowiska pracy (Arbetsmiljöverket).

Kto chce dochodzić odszkodowania na podstawie tej ustawy (§ 24), musi wnieść powództwo do sądu (väcka talan) w ciągu 6 miesięcy od zdarzenia, które wyrządziło szkodę. Samo zgłoszenie pretensji pracodawcy nie wystarcza — po upływie tego terminu roszczenie przepada (§ 25).

Najważniejsze w skrócie

• Od 10 000 SEK rocznie od jednego gospodarstwa domowego to ono potrąca podatek i płaci składki (SKV 4805).
• Przy 1 000–9 999 SEK podatek i egenavgifter płacisz samodzielnie, a zleceniodawca składa KU 10.
• RUT: do 50% robocizny, limit 75 000 SEK na osobę rocznie; przy firmie wymagane F-skatt i płatność elektroniczna.
• Ustawa o pracy domowej: 40 godzin tygodniowo, pisemna informacja o warunkach w 7 dni, wypowiedzenie co najmniej miesiąc; odszkodowania dochodzi się powództwem w ciągu 6 miesięcy.

Poradnik opiera się na stronach Skatteverket o zatrudnianiu osoby prywatnej, o składkach pracodawcy i o odliczeniu RUT oraz na tekście ustawy o czasie pracy w pracy domowej (Riksdagen).