Pracodawca nie wypłacił pensji w Szwecji — nakaz zapłaty w Kronofogden i gwarancja płac (lönegaranti)

Gdy pracodawca w Szwecji nie wypłaca wynagrodzenia, droga zależy od tego, czy firma może zapłacić. Jeśli działa i po prostu nie płaci, roszczenie ustala się przez nakaz zapłaty w Kronofogden (betalningsföreläggande). Jeśli ogłosiła upadłość (konkurs) albo jest w restrukturyzacji (företagsrekonstruktion), zaległe pieniądze może wypłacić państwo w ramach państwowej gwarancji płac (statlig lönegaranti).

Krok 1. Zbierz dokumenty

Zanim złożysz jakikolwiek wniosek, przygotuj:

• umowę o pracę (anställningsavtal) albo inny dowód zatrudnienia,
• paski płacowe (lönespecifikation) i wyciągi z konta, które pokazują, za jakie okresy pieniądze nie wpłynęły,
• wyliczenie zaległej kwoty i dat, kiedy wynagrodzenie powinno było zostać wypłacone,
• korespondencję z pracodawcą, w tym pisemne wezwanie do zapłaty.

Te same dane — kwota, termin płatności i podstawa roszczenia — są potrzebne zarówno w Kronofogden, jak i przy gwarancji płac.

Firma działa, ale nie płaci — nakaz zapłaty w Kronofogden

Kronofogden (szwedzki urząd egzekucyjny) może na wniosek wydać nakaz zapłaty (betalningsföreläggande), czyli ustalić, że dłużnik jest ci winien pieniądze.

Warunki: roszczenie musi dotyczyć pieniędzy, a termin płatności musi już minąć.

Jak złożyć wniosek:

1. Osoby prywatne mogą złożyć wniosek przez e-usługę Kronofogden albo na formularzu wniosku o nakaz zapłaty dostępnym na stronie urzędu.
2. We wniosku podajesz swoje dane, dane pracodawcy, kwotę (bez odsetek i kosztów), termin płatności oraz jasny opis podstawy roszczenia. Można doliczyć odsetki do dnia złożenia wniosku.
3. Wniosek podpisujesz e-legitymacją albo własnoręcznie na formularzu i wysyłasz elektronicznie lub pocztą.
4. Za wniosek płaci się opłatę 300 kr — Kronofogden wysyła fakturę pocztą, a opłatę trzeba zapłacić także po wycofaniu wniosku. Zwrotu kosztów, w tym opłaty, można żądać od dłużnika (według Kronofogden m.in. opłata za wniosek i praca własna — maksymalnie 380 kr przy nakazie zapłaty).

Niepełny wniosek oznacza wezwanie o uzupełnienie braków i dłuższe rozpatrywanie sprawy.

Co dzieje się dalej:

• Kronofogden doręcza nakaz pracodawcy. Gdy pracodawca nie reaguje, urząd wydaje decyzję w sprawie (utslag). Według szwedzkiej strony Kronofogden pracodawca może w ciągu miesiąca od dnia decyzji wysłać do Kronofogden wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez sąd (återvinning); urząd przekazuje go do sądu.
• Gdy pracodawca sprzeciwi się roszczeniu, decydujesz, czy chcesz prowadzić sprawę dalej w sądzie (wtedy płacisz opłatę sądową), czy ją zakończyć.
• Po decyzji Kronofogden co do zasady przechodzi do egzekucji długu, chyba że wyraźnie zaznaczysz, że jej nie chcesz.

Firma upadła lub jest w restrukturyzacji — gwarancja płac

Państwowa gwarancja płac działa na podstawie ustawy o gwarancji płac (lönegarantilag, SFS 1992:497). Państwo płaci za pracodawcę, który ogłosił upadłość albo przechodzi restrukturyzację.

Kto decyduje i kto płaci:

• o tym, czy i ile ci się należy, decyduje zarządca masy upadłościowej (konkursförvaltare) albo zarządca restrukturyzacji (rekonstruktör); w niektórych sprawach decyzję podejmuje Kronofogden,
• pieniądze wypłaca Skatteverket — w sprawach upadłości i restrukturyzacji ogłoszonych od 1 lutego 2025 r. (wcześniej robiły to urzędy wojewódzkie, länsstyrelser),
• przy upadłości zarządca zgłasza wierzytelności w imieniu pracownika.

Co obejmuje gwarancja (według Skatteverket):

• wynagrodzenie zarobione do trzech miesięcy przed złożeniem wniosku o upadłość lub restrukturyzację,
• wynagrodzenie za pierwszy miesiąc po decyzji o upadłości lub restrukturyzacji,
• wynagrodzenie urlopowe,
• wynagrodzenie za okres wypowiedzenia (uppsägningslön),
• twoje koszty złożenia wniosku o upadłość pracodawcy.

Gwarancja nie obejmuje wartości świadczeń rzeczowych, np. samochodu służbowego czy mieszkania.

Limity:

Wynagrodzenie za okres wypowiedzenia:

• za każdy okres (od 21. dnia miesiąca do 20. dnia następnego miesiąca) składasz oświadczenie (försäkran), najwcześniej 20. dnia,
• jeśli w okresie wypowiedzenia zarabiasz w innej pracy, musisz poinformować o tym zarządcę.

Wypłata i podatek:

• zarobione wynagrodzenie Skatteverket wypłaca zwykle w ciągu 5–10 dni roboczych od dnia, w którym Skatteverket otrzyma decyzję zarządcy, a wynagrodzenie za okres wypowiedzenia — w ciągu 5–10 dni roboczych od złożenia oświadczenia,
• Skatteverket potrąca podatek według twojej tabeli podatkowej albo decyzji o korekcie (jämkning) i opłaca składki pracodawcy, jeśli masz A-skatt lub FA-skatt; przy samym F-skatt podatek i składki rozliczasz samodzielnie, a wypłata nie jest powiększana,
• wypłata ma specyfikację z kwotą, datą, kontem i okresem; potrącony podatek widać w zestawieniu w Mina sidor,
• gdy dane do wypłaty (np. numer konta) są błędne, jak najszybciej skontaktuj się z zarządcą.

Gdy nie zgadzasz się z decyzją: możesz wnieść powództwo przeciwko państwu w ciągu trzech tygodni od otrzymania decyzji, do sądu rejonowego (tingsrätt), który prowadzi sprawę upadłości lub restrukturyzacji.

Po wyjeździe ze Szwecji

Wypłata z gwarancji płac podlega opodatkowaniu w Szwecji. Może też podlegać podatkowi w nowym kraju zamieszkania — sprawdź to w urzędzie skarbowym tego kraju.

Poradnik opiera się na ustawie o gwarancji płac w serwisie Riksdagen, na stronie Skatteverket o gwarancji płac dla pracowników oraz na stronach Kronofogden o nakazie zapłaty.