Renta z tytułu niezdolności do pracy w Szwecji (sjukersättning) i aktivitetsersättning dla młodych — warunki, kwoty 2026 i wniosek

Sjukersättning to świadczenie z Försäkringskassan dla osób, których zdolność do pracy jest trwale obniżona z powodu choroby, urazu lub niepełnosprawności. Dla młodszych osób jest aktivitetsersättning. Poradnik dotyczy całej Szwecji.

Sjukersättning — kto może dostać

Warunki według Försäkringskassan:

• Zdolność do pracy obniżona na całą przewidywalną przyszłość (för all överskådlig framtid) — nie możesz pracować na pełen etat albo w ogóle w żadnej pracy na całym rynku pracy, także w pracy dostosowanej (np. z dofinansowaniem do pensji, lönebidrag).
• Przyczyna medyczna — uraz, choroba lub niepełnosprawność. Liczy się nie sama diagnoza, lecz to, jak wpływa na zdolność do pracy.
• Ubezpieczenie w Szwecji — osoby mieszkające lub pracujące w Szwecji są zwykle ubezpieczone.

Wiek i poziomy

• Jeśli nie możesz pracować wcale ani teraz, ani w przyszłości — pełna sjukersättning od lipca roku, w którym kończysz 19 lat.
• Od 30 lat możliwe są cztery poziomy:

• Sjukersättning przysługuje do miesiąca przed osiągnięciem docelowego wieku emerytalnego (riktålder för pension), który zależy od roku urodzenia.
• Blisko emerytury: jeśli do riktålder zostało 5 lat lub mniej, a w ciągu ostatnich 15 lat była u ciebie zwykła praca bez dużych dostosowań — ocena jest inna: wystarczy, że nie możesz wykonywać pracy, w której masz doświadczenie z tych 15 lat, ani innej odpowiedniej oferowanej pracy.

Aktivitetsersättning — dla osób 19–29 lat

Osoby w wieku 19–29 lat z chorobą lub niepełnosprawnością, które w przyszłości mogą pracować więcej, mogą wnioskować o aktivitetsersättning — gdy:

• nie mogą pracować na pełen etat przez co najmniej rok albo
• potrzebują więcej czasu na ukończenie szkoły podstawowej lub średniej.

Ile wynosi

Kwoty garantiersättning na 2026 r. według Försäkringskassan (zmieniają się co roku wraz z kwotą bazową):

Osoby mieszkające w Szwecji, które mają sjukersättning lub aktivitetsersättning (albo odpowiednie świadczenie z innego kraju UE/EOG lub Szwajcarii), mogą też wnioskować o dodatek mieszkaniowy (bostadstillägg). Jego wysokość zależy od kosztów mieszkania, dochodów, majątku i długów.

Jak złożyć wniosek

1. Zaświadczenie lekarskie (läkarutlåtande) — lekarz zwykle wysyła je cyfrowo do Försäkringskassan; sprawdzisz to na Mina sidor. Jeśli nie dotarło, wyślesz je przez 1177.
2. Wniosek — e-usługą Försäkringskassan albo na formularzu 3030 Ansök om sjukersättning.
3. Postępowanie — Försäkringskassan rozmawia z tobą, analizuje zaświadczenie i inne dokumenty. Decyzja zapada zwykle po ok. 6 miesiącach, czasem później.

Wniosek możesz złożyć do 3 miesięcy wstecz od miesiąca złożenia — potrzebne jest wtedy zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy w tym okresie.

Inne sytuacje

• Świadczenie z innego kraju: sjukersättning możesz dostawać także przy rencie lub emeryturze z innego kraju (np. z Polski) — ale trzeba to zgłosić Försäkringskassan, żeby uniknąć zwrotu nadpłaty.
• Wcześniejsza emerytura nie wpływa na sjukersättning — możesz pobierać obie.
• Przeprowadzka za granicę: część inkomstrelaterad zachowujesz w każdym kraju; garantiersättning — tylko przy zamieszkaniu w UE/EOG, Szwajcarii lub Kanadzie. Zgłoś przeprowadzkę, adres i konto. Raz w roku dostaniesz zaświadczenie o życiu (levnadsintyg) do odesłania — nie dotyczy mieszkających w Danii, Finlandii, Norwegii i Niemczech.
• Odmowa: w niektórych sprawach przed decyzją dostaniesz list, w którym możesz poprawić lub uzupełnić informacje. Po decyzji jedyną drogą zmiany jest wniosek o ponowne rozpatrzenie (omprövning) — pisemnie, na formularzu 7024 albo w liście, tak by dotarł do Försäkringskassan w ciągu 2 miesięcy od dnia, w którym zapoznano się z decyzją. Od decyzji po omprövning można się odwołać do förvaltningsrätt (także w ciągu 2 miesięcy) — odwołanie wysyła się do Försäkringskassan, która przekazuje je do sądu. Po odmowie możesz też dostać propozycję spotkania z Arbetsförmedlingen.

Najważniejsze w skrócie

• Sjukersättning: trwale obniżona zdolność do pracy na całym rynku pracy; od 30 lat poziomy od 1/4 do całości.
• Aktivitetsersättning: 19–29 lat, niezdolność do pracy na pełen etat przez co najmniej rok lub przedłużona nauka.
• Kwota: 64,7% średniego dochodu (maks. 23 939 kr/mies. w 2026) albo garantiersättning 12 235–13 715 kr/mies. (2026) zależnie od wieku i lat zamieszkania.
• Wniosek: läkarutlåtande + e-usługa lub formularz 3030; decyzja po ok. 6 miesiącach.

Poradnik opiera się na stronach Försäkringskassan i 1177.