Chorobowe i zasiłek rodzicielski w jednoosobowej firmie w Szwecji — SGI, dni karencji, zgłoszenie choroby i föräldrapenning

Osoba prowadząca jednoosobową działalność (enskild näringsverksamhet, enskild firma) w Szwecji jest objęta ubezpieczeniem chorobowym i rodzicielskim w Försäkringskassan — ale zasady różnią się od tych dla pracowników. Poradnik dotyczy całej Szwecji.

Podstawa świadczeń: SGI

Wysokość zasiłku chorobowego (sjukpenning) i rodzicielskiego (föräldrapenning) zależy od dochodu stanowiącego podstawę zasiłku chorobowego (sjukpenninggrundande inkomst, SGI).

• Försäkringskassan ustala SGI na podstawie przewidywanego dochodu z firmy. Według Försäkringskassan liczy się wynik firmy przed podatkiem, ale po odliczeniach dokonanych w zeznaniu podatkowym. Jeśli dochód bardzo się zmienia z roku na rok, urząd oblicza średnią.
• Jeśli masz jednocześnie wynagrodzenie z etatu i dochód z firmy, SGI ustala się z obu dochodów łącznie.
• Nowa firma (uppbyggnadsskede): przez pierwsze trzy lata, gdy dochody są niskie, SGI może odpowiadać wynagrodzeniu pracownika wykonującego podobną pracę, o podobnym wykształceniu i doświadczeniu. Decyzję podejmuje Försäkringskassan; warunkiem jest rozpoczęcie pracy w firmie.

Choroba: dni karencji zamiast wynagrodzenia chorobowego

W enskild firma nie ma okresu wynagrodzenia chorobowego (sjuklön) — zamiast tego obowiązują dni karencji (karensdagar), za które nie dostajesz sjukpenning.

• Domyślnie: 7 dni karencji, jeśli nie wybierzesz innej opcji.
• Możesz wybrać 1, 14, 30, 60 lub 90 dni — w e-usłudze Försäkringskassan („Anmäl karenstid för sjukpenning” / Mina sidor).
• Im dłuższa karencja, tym niższa składka chorobowa w egenavgifter. Stawki 2026: 3,75% (1 dzień), 3,64% (7 dni), 3,54% (14 dni), 3,34% (30 dni), 3,08% (60 dni), 2,90% (90 dni). Od dochodu powyżej 10-krotności kwoty bazowej (prisbasbelopp) stosuje się 3,64% niezależnie od karencji.
• Skrócona karencja nie obejmie choroby lub urazu, z powodu których w ciągu ostatnich 2 lat zdarzyła ci się nieobecność w pracy.
• Przy karencji 1 lub 7 dni możesz skorzystać z ochrony dla osób często chorujących (högriskskydd) — wtedy zasiłek może być wypłacany także za dni karencji.

Jak zgłosić chorobę

1. Zgłoś chorobę w Försäkringskassan pierwszego dnia choroby albo najpóźniej w ciągu 7 dni — przy spóźnieniu zasiłek wypłaca się najwyżej za 7 dni wstecz (wyjątki np. przy ciężkiej chorobie).
2. Złóż wniosek o sjukpenning w e-usłudze „Ansök om sjukpenning”.
3. Jeśli choroba trwa dłużej niż 7 dni, potrzebne jest zaświadczenie lekarskie (läkarintyg) — lekarz zwykle przesyła je elektronicznie.
4. Zwolnienie może być częściowe — 25, 50, 75 lub 100% niezdolności do pracy.

Försäkringskassan nie potrąca podatku od sjukpenning. Pierwsza wypłata następuje po decyzji (pieniądze są na koncie ok. 3 dni później).

Zasiłek rodzicielski (föräldrapenning)

• Przedsiębiorcy dostają föräldrapenning na tych samych zasadach co pracownicy, z SGI ustaloną jak wyżej.
• Nie musisz brać całych dni wolnych — zasiłek możesz pobierać w wysokości 100, 75, 50, 25 lub 12,5% dnia, a resztę dnia pracować w firmie.
• Sprawy załatwiasz w Mina sidor w Försäkringskassan, także wnioski składane po fakcie.

Opieka nad chorym dzieckiem (VAB)

Tymczasowy zasiłek rodzicielski (tillfällig föräldrapenning, VAB) możesz dzielić z drugim rodzicem w ciągu dnia, ale nie możesz go pobierać w czasie, gdy pracujesz w firmie. Jeśli zasiłek wypłacono za czas pracy, trzeba go zwrócić.

Najważniejsze w skrócie

• SGI ustala Försäkringskassan na podstawie przewidywanego dochodu z firmy (wynik przed podatkiem, po odliczeniach w zeznaniu); w pierwszych 3 latach możliwa SGI jak przy porównywalnym etacie.
• Domyślnie 7 dni karencji; możesz wybrać 1–90 dni (dłuższa karencja = niższa składka).
• Chorobę zgłaszasz w ciągu 7 dni; od 8. dnia potrzebne zaświadczenie lekarskie.
• Föräldrapenning na zasadach jak dla pracowników; VAB nie przysługuje w czasie pracy w firmie.

Poradnik opiera się na stronach Försäkringskassan o SGI i o sjukpenning dla osób z enskild firma oraz na stronach verksamt.se o chorobie i rodzicielstwie przedsiębiorców.