Opieka nad chorym dzieckiem (VAB) w Szwecji — prawo do wolnego, wniosek i wysokość zasiłku

Gdy dziecko zachoruje i musisz zostać z nim w domu, w Szwecji możesz wziąć wolne od pracy i dostać zasiłek z Försäkringskassan — tillfällig föräldrapenning, potocznie VAB (vård av barn). Ten poradnik wyjaśnia, jak zgłosić nieobecność pracodawcy, jak złożyć wniosek i ile wynosi zasiłek.

Prawo do wolnego od pracy

Zgodnie z ustawą o urlopach rodzicielskich (föräldraledighetslag):

• pracownik ma prawo do wolnego przez czas, w którym dostaje tillfällig föräldrapenning (8 §);
• rodzic, który musi zająć się dzieckiem, bo zachorował lub zaraził się jego zwykły opiekun, ma prawo do wolnego także wtedy, gdy zasiłek nie przysługuje mu tylko dlatego, że dziecko ma mniej niż 240 dni (8 § drugi akapit).

Zgłoszenie pracodawcy (13 §): wolne zgłasza się pracodawcy co do zasady co najmniej tydzień wcześniej, a jeśli to niemożliwe i chodzi o tillfällig föräldrapenning — tak szybko, jak to możliwe. Jeśli wolne wynika z choroby lub zakażenia, żaden termin zgłoszenia nie obowiązuje — w praktyce poinformuj pracodawcę od razu.

Kto może dostać zasiłek

Według Försäkringskassan VAB przysługuje, gdy rezygnujesz z pracy (albo z zasiłku z a-kassy), aby opiekować się chorym dzieckiem.

• Zasady opisane w tym poradniku dotyczą przede wszystkim dzieci poniżej 12 lat. Dla starszych dzieci VAB przysługuje tylko w określonych sytuacjach — zob. sekcję „Dziecko w wieku 12 lat i starsze”.
• Przy dziecku młodszym niż 8 miesięcy (240 dni) VAB przysługuje tylko w niektórych sytuacjach, np. przy pobycie dziecka w szpitalu albo gdy dziecko ma stałą opiekę (np. przedszkole), ale jest chore.

Ile dni i ile pieniędzy

• Zasiłek wypłaca się maksymalnie przez 120 dni w roku na jedno dziecko.
• Gdy wykorzystacie 60 ze 120 dni, nie dostaniecie już zasiłku za opiekę z powodu choroby zwykłego opiekuna dziecka (np. dagbarnvårdare) — nadal jednak możecie korzystać z VAB, gdy choruje dziecko albo musi iść do lekarza.
• Wynosi nieco mniej niż 80% twojego zwykłego dochodu.
• Obowiązuje pułap: jeśli zarabiasz więcej niż 7,5 kwoty bazowej (prisbasbelopp), nie dostaniesz zasiłku od części dochodu powyżej tego pułapu.
• Pieniądze są wypłacane z dołu, 25. dnia każdego miesiąca.

Jak złożyć wniosek

1. Złóż wniosek przez e-usługę „Ansök om vab” na Mina sidor w Försäkringskassan, w aplikacji Försäkringskassan albo na papierowym formularzu, który zamówisz przez stronę urzędu.
2. Termin: najpóźniej 30 dni od pierwszego dnia opieki nad dzieckiem w domu. Wyjątki są możliwe, jeśli z powodu ciężkiej choroby lub urazu nie dało się złożyć wniosku na czas. Zasiłek nie jest wypłacany za okres wcześniejszy niż 30 dni przed dniem, w którym wniosek wpłynął — przy długiej opiece złóż wniosek jeszcze w jej trakcie.
3. Zaświadczenie: jeśli dziecko choruje dłużej niż 7 dni, potrzebujesz zaświadczenia od lekarza lub pielęgniarki.

Dziecko w wieku 12 lat i starsze

Według Försäkringskassan z VAB korzysta się zwykle tylko przy dzieciach poniżej 12 lat. Dla starszych dzieci przewidziano wyjątki:

Dziecko w wieku 12–15 lat (od 12. do 16. urodzin) — VAB przysługuje m.in. gdy:

• trzeba być z dzieckiem u lekarza — lekarz musi potwierdzić, że obecność rodzica była konieczna,
• dziecko choruje albo jego stan się pogarsza i ma szczególną potrzebę opieki — potrzebne jest zaświadczenie lekarskie (läkarutlåtande) od pierwszego dnia choroby, opisujące tę potrzebę,
• trzeba uczestniczyć w spotkaniu w szkole albo uczyć personel szkoły, jak dbać o zdrowie dziecka — potrzebne jest zaświadczenie lekarskie o szczególnej potrzebie opieki lub nadzoru,
• trzeba uczestniczyć w postępowaniu lub wstępnej ocenie prowadzonej przez opiekę społeczną (socialtjänsten) — potrzebne jest zaświadczenie z socialtjänsten.

Dziecko w wieku 16–17 lat — VAB przysługuje tylko, gdy dziecko jest poważnie chore (z zaświadczeniem lekarskim) albo przy udziale w postępowaniu z socialtjänsten (z zaświadczeniem z socialtjänsten).

Dziecko objęte ustawą LSS — VAB może przysługiwać aż do 21. urodzin, gdy choroba podstawowa dziecka się pogarsza albo dziecko nagle zachoruje na nową chorobę; przy nauce w dostosowanej szkole ponadpodstawowej — do końca semestru wiosennego roku, w którym dziecko kończy 23 lata.

We wszystkich przypadkach trzeba zrezygnować z pracy (albo z zasiłku z a-kassy) i podlegać ubezpieczeniu w Szwecji, a dziecko musi mieszkać w Szwecji, UE, EOG, Szwajcarii lub Wielkiej Brytanii. Wniosek składa się także w ciągu 30 dni; gdy dziecko ma już 18 lat, wniosek składa się na formularzu, a nie przez e-usługę.

Lista kontrolna

• Poinformuj pracodawcę o nieobecności z powodu choroby dziecka.
• Zapisz daty nieobecności.
• Złóż wniosek do Försäkringskassan w ciągu 30 dni.
• Przy chorobie dłuższej niż 7 dni zdobądź zaświadczenie od lekarza lub pielęgniarki.
• Przy dziecku w wieku 12 lat lub starszym sprawdź, czy sytuacja mieści się w wyjątkach, i zadbaj o wymagane zaświadczenie.

Poradnik opiera się na stronach Försäkringskassan o VAB (dla dzieci poniżej 12 lat oraz w wieku 12 lat i starszych) i tekście föräldraledighetslag w bazie Riksdagu.