Wypadek w pracy w Szwecji — zgłoszenie do Arbetsmiljöverket i Försäkringskassan oraz livränta

Szkoda w pracy (arbetsskada) to w Szwecji wypadek w pracy albo w drodze do pracy lub z pracy, a także choroba spowodowana warunkami pracy. Według Försäkringskassan musi istnieć medyczne potwierdzenie związku między pracą a urazem lub chorobą. Zgłoszenie składa pracodawca — do Försäkringskassan (kasa ubezpieczeń społecznych) i do Arbetsmiljöverket (urząd ds. środowiska pracy).

Krok 1. Poinformuj pracodawcę

Zawsze informuj pracodawcę o urazie, którego doznałeś lub doznałaś w pracy. Pracodawca ma ustawowy obowiązek zgłosić szkodę w pracy do Försäkringskassan i Arbetsmiljöverket. Po zgłoszeniu dostajesz list z potwierdzeniem.

Gdy pracodawca nie zgłosi szkody, możesz zrobić to samodzielnie na stronie anmalarbetsskada.se (Anmäl arbetsskada).

Poważne wypadki — zgłoszenie od razu

Według ustawy o środowisku pracy (arbetsmiljölagen, 3 kap. 3 a §) pracodawca musi bez zwłoki — najlepiej tego samego dnia — zgłosić do Arbetsmiljöverket:

• zgon,
• cięższy uraz (svårare personskada),
• urazy, które dotknęły jednocześnie kilku pracowników,
• poważne zdarzenie potencjalnie wypadkowe (allvarligt tillbud), czyli sytuację poważnego zagrożenia życia lub zdrowia.

Przykłady cięższych urazów: utrata części ciała, złamanie kości, silne krwawienie, uszkodzenie wzroku lub słuchu, uszkodzenie narządów wewnętrznych, oparzenie drugiego lub trzeciego stopnia, oparzenie lub odmrożenie ponad 5% powierzchni ciała, uraz z długotrwałą chorobą lub trwałym uszczerbkiem. Mogą to być też urazy psychiczne, np. szok po groźbie przemocy, napadzie albo wypadku drogowym.

Przykłady poważnych zdarzeń bez obrażeń: upadek z wysokości kilku metrów, spadający ładunek tuż obok człowieka, ukłucie lub skaleczenie z podejrzeniem zakażenia, wyciek dymu, gazu lub chemikaliów, wybuch w pustym pomieszczeniu. Do zdarzeń psychicznych należą m.in. groźby przemocy lub śmierci, poważny mobbing i długotrwały szkodliwy stres.

Zgłoszenie składa się przez anmalarbetsskada.se; po wysłaniu wyświetla się potwierdzenie. W razie wątpliwości Arbetsmiljöverket radzi raczej zgłosić niż nie zgłaszać. Pracodawca, który nie zgłosi poważnego zdarzenia na czas, może zostać ukarany grzywną (8 kap. 2 § arbetsmiljölagen).

Obowiązek wyjaśnienia: pracodawca zawsze sam bada zdarzenie i podejmuje działania, by się nie powtórzyło (AFS 2023:1, 12 i 13 §). Arbetsmiljöverket może przeprowadzić inspekcję, zapoznać się z ustaleniami pracodawcy albo nie podejmować działań — jeśli nie odezwie się w ciągu trzech tygodni, zwykle oznacza to, że nie podejmie działań.

Odszkodowanie za utratę dochodu (livränta)

Gdy uraz w pracy trwale obniża twoje dochody, możesz ubiegać się w Försäkringskassan o rentę z tytułu szkody w pracy (livränta vid arbetsskada).

Warunki:

• tracisz co najmniej 1/15 dochodu przez cały rok lub dłużej,
• szkoda wpływa na twoją zdolność zarobkową przez co najmniej 1 rok naprzód, co potwierdza dokumentacja medyczna,
• jesteś ubezpieczony lub ubezpieczona w Szwecji — zwykle, gdy mieszkasz lub pracujesz w Szwecji.

Wysokość: najwyżej 7,5 kwoty bazowej (prisbasbelopp) rocznie, czyli 444 000 kr w 2026 r. Livränta może być przyznana na czas określony albo do miesiąca przed możliwym przejściem na emeryturę powszechną.

Wniosek: przez e-usługę „Ansök om ersättning vid arbetsskada” albo na formularzu 5002. Nie musisz wysyłać dokumentacji medycznej — Försäkringskassan pobiera ją sama i w razie potrzeby prosi o nią placówki medyczne. Rozpatrzenie trwa zwykle około 7 miesięcy. Livränta może być wypłacona wstecz za najwyżej 6 lat od złożenia wniosku.

Dni karencji: przy przyznanej livränta dostajesz automatycznie zwrot za 2 dni choroby z potrąceniem karencyjnym. Za kolejne dni składasz osobny wniosek (formularz 5048 lub e-usługa) z zaświadczeniem o liczbie dni karencji z powodu szkody w pracy.

Jeśli przez uraz nie możesz pracować w całości lub w części, najpierw może być potrzebny wniosek o zasiłek chorobowy (sjukpenning).

Inne ubezpieczenia

• Osoby zatrudnione mogą mieć prawo do odszkodowania z Afa Försäkring (ubezpieczenie z układu zbiorowego) — zapytaj w związku zawodowym lub u pracodawcy.
• Odszkodowanie może się należeć także z prywatnego ubezpieczenia od następstw wypadków. Serwis arbetsskadeguiden.se pokazuje, które ubezpieczenia mogą mieć zastosowanie.

Poradnik opiera się na stronach Arbetsmiljöverket o zgłaszaniu wypadków i poważnych zdarzeń oraz na stronie Försäkringskassan o livränta przy szkodzie w pracy.