Försörjningsstöd — pomoc finansowa z gminy w Szwecji

Gdy dochody nie wystarczają na podstawowe wydatki, można złożyć w gminie wniosek o pomoc finansową (ekonomiskt bistånd, w tym försörjningsstöd). Jak liczy się świadczenie, ile wynosi norma krajowa (riksnorm) na 2026 r., jakie są warunki, jak wygląda wniosek i odwołanie.

Jeśli twoje dochody i oszczędności nie wystarczają na podstawowe wydatki, takie jak jedzenie, czynsz czy prąd, możesz złożyć wniosek o pomoc finansową (ekonomiskt bistånd) w dziale pomocy społecznej gminy (socialtjänsten). Zasady wynikają z ustawy o pomocy społecznej (socialtjänstlagen), a wniosek rozpatruje gmina (kommun), w której mieszkasz. Szczegóły organizacji — sposób kontaktu, formularze, czas rozpatrzenia — różnią się między gminami.

Z czego składa się pomoc

Pomoc finansowa ma dwie części:

zasiłek na utrzymanie (försörjningsstöd) — na regularne, comiesięczne wydatki gospodarstwa domowego,
pomoc na inne koszty utrzymania (bistånd till levnadskostnader i övrigt) — na wydatki pojawiające się od czasu do czasu, np. dentysta, okulary, leczenie i leki, kontakty z dzieckiem, przeprowadzka czy pogrzeb. O tym, co jest uzasadnione, decyduje indywidualna ocena.

Försörjningsstöd = norma krajowa + uzasadnione koszty

Norma krajowa (riksnormen) — jednakowa w całej Szwecji. Obejmuje jedzenie, ubrania i obuwie, zabawę i czas wolny, artykuły zużywalne, zdrowie i higienę oraz gazetę i telefon.
Rzeczywiste, uzasadnione koszty poza normą: mieszkanie, prąd w gospodarstwie domowym, ubezpieczenie domowe (hemförsäkring), dojazdy do pracy, składka związkowa i składka do kasy dla bezrobotnych (a-kassa). Co jest „uzasadnione”, zależy np. od miejsca i sposobu zamieszkania.

Gmina sumuje normę całego gospodarstwa domowego i jego uzasadnione koszty, a od tej kwoty odejmuje wszystkie dochody gospodarstwa po podatku. Różnica to kwota försörjningsstöd. Jednostką jest co do zasady gospodarstwo domowe — dorośli odpowiadają wspólnie za jego utrzymanie.

Ile wynosi norma krajowa w 2026 r.

Kwoty ustala rząd na każdy rok. Od 1 stycznia 2026 r. wszystkie pozycje podniesiono o 0,7% w porównaniu z 2025 r. Norma gospodarstwa to suma kosztów osobistych wszystkich osób i wspólnych kosztów gospodarstwa.

Koszty osobiste dorosłych (SEK miesięcznie, 2026)

Osoba samotna (ensamstående)	Para mieszkająca razem (sammanboende)
3 940	7 100

Koszty osobiste dzieci i młodzieży (SEK miesięcznie, 2026)

Wiek	0 lat	1–2 lata	3 lata	4–6 lat	7–10 lat	11–14 lat	15–18 lat	19–20 lat
Kwota	2 740	3 060	2 720	3 060	3 820	4 390	4 960	5 000
Bez obiadu w domu 5 dni w tygodniu	2 560	2 800	2 500	2 720	–	–	–	–

Wspólne koszty gospodarstwa (SEK miesięcznie, 2026)

Liczba osób	1	2	3	4	5	6	7
Kwota	1 280	1 410	1 790	2 030	2 330	2 640	2 830

Przy więcej niż 7 osobach dolicza się 190 SEK za każdą kolejną osobę.

Przykład: dla osoby samotnej w gospodarstwie jednoosobowym norma wynosi 3 940 + 1 280 = 5 220 SEK miesięcznie — do tego dochodzą uzasadnione koszty mieszkania, prądu itp., a odejmuje się dochody.

Osoba dorosła, która mieszka z innymi, ale nie tworzy z nikim pary (sammanboende), jest osobną sprawą: jej norma to koszty osobiste osoby samotnej plus jej część wspólnych kosztów. Przykład Socialstyrelsen: w gospodarstwie 5-osobowym 2 330 / 5 + 3 940 = 4 406 SEK.

Na stronie Socialstyrelsen jest też kalkulator orientacyjny (provberäkning) — wynik nie jest gwarancją, a wniosek zawsze składa się w gminie.

Warunki

Zasada ogólna: każda osoba ma w pierwszej kolejności obowiązek samodzielnie utrzymać siebie i rodzinę.
Jeśli możesz pracować, musisz być do dyspozycji rynku pracy (stå till arbetsmarknadens förfogande). Gmina może wymagać szukania pracy i udziału w programach gminy lub urzędu pracy (Arbetsförmedlingen).
Przy chorobie trzeba wykazać ograniczoną zdolność do pracy.
Z reguły nie ma prawa do pomocy, gdy masz pieniądze w banku lub inny majątek.
Najpierw trzeba wystąpić o inne świadczenia, np. zasiłek chorobowy (sjukpenning), rodzicielski (föräldrapenning), dodatek mieszkaniowy (bostadsbidrag) czy zaliczkę alimentacyjną (underhållsstöd).

Wymóg aktywności i zaświadczenie lekarskie (od 1 lipca 2026 r.)

Od 1 lipca 2026 r. ustawa o pomocy społecznej (socialtjänstlagen, SFS 2025:400) zawiera nowe przepisy:

Wymóg aktywności (aktivitetskrav): jeśli dostajesz försörjningsstöd przez co najmniej trzy kolejne miesiące, gmina co do zasady ma wymagać udziału w działaniach, które przybliżają do rynku pracy i samodzielnego utrzymania.
Zaświadczenie lekarskie (läkarintyg): jeśli z powodu choroby nie możesz być do dyspozycji rynku pracy, musisz to potwierdzić zaświadczeniem, gdy choroba trwa dłużej niż 7 dni z rzędu. Zaświadczenie jest potrzebne także wtedy, gdy z powodu choroby odmawiasz udziału we wskazanej aktywności.
Od 1 stycznia 2027 r. gmina będzie mogła wymagać od osoby, która z powodu choroby nie może pracować, udziału w rehabilitacji zawodowej (arbetslivsinriktad rehabilitering).

Przykład gminy: Sztokholm

Stockholms stad podaje m.in. takie warunki: wiek powyżej 18 lat, zamieszkanie w Sztokholmie, wspólna odpowiedzialność finansowa małżonków i partnerów (sambo), najpierw własne oszczędności, rejestracja w Arbetsförmedlingen i aktywne szukanie pracy przy zdolności do pracy, zaświadczenie lekarskie przy chorobie, a dla studentów — utrzymanie ze świadczeń CSN. Pomoc nie obejmuje spłaty kredytów. Stockholms stad informuje też o wymogu aktywności (aktivitetskrav) — osoba otrzymująca pomoc może musieć brać udział w działaniach prowadzących do pracy, nauki lub samodzielnego utrzymania. W innych gminach zasady organizacyjne mogą się różnić.

Jak złożyć wniosek

Skontaktuj się z socialtjänsten w swojej gminie — dane kontaktowe są na stronie gminy. W Sztokholmie przy pierwszym wniosku trzeba zadzwonić do socialtjänsten w swojej dzielnicy (stadsdelsförvaltning).
Wniosek — w Sztokholmie po pierwszej rozmowie można go złożyć ustnie, pisemnie lub elektronicznie.
Postępowanie wyjaśniające — socialtjänsten ocenia twoją sytuację finansową i to, czy robisz, co możesz, by się utrzymać. Podajesz dane o mieszkaniu, gospodarstwie domowym, wszystkich dochodach, majątku i wydatkach; socialtjänsten może poprosić o dokumenty, np. umowę najmu albo wyciągi z konta.
Decyzja — zawsze masz prawo złożyć wniosek i dostać decyzję. Wniosek ma być rozpatrzony szybko, ale przepisy nie podają dokładnej liczby dni. W Sztokholmie pierwsza decyzja może zająć do trzech tygodni.

W nagłych sytuacjach Stockholms stad przewiduje tymczasową pomoc tego samego dnia, np. na jedzenie.

Twoje dane w socialtjänsten są objęte tajemnicą. Pomoc otrzymaną niesłusznie trzeba zwrócić, a świadome podanie fałszywych danych może zostać uznane za przestępstwo wyłudzenia świadczeń (bidragsbrott) i zgłoszone na policję.

Odmowa i odwołanie

Przy całkowitej lub częściowej odmowie dostajesz pisemną decyzję z uzasadnieniem. Możesz się odwołać do sądu administracyjnego (förvaltningsrätten). W Sztokholmie odwołanie składa się pisemnie w ciągu trzech tygodni od otrzymania decyzji, a socialtjänsten przekazuje je do sądu. Skargi na sposób prowadzenia sprawy kieruje się do kierownika jednostki, a poważne zastrzeżenia — do Inspektionen för vård och omsorg (IVO).

Doradztwo budżetowe i dłużne

Gmina oferuje bezpłatne doradztwo budżetowe i dłużne (budget- och skuldrådgivning). Informacje o długach i oddłużeniu (skuldsanering) ma też urząd egzekucyjny (Kronofogden).

Najważniejsze w skrócie

Wniosek o försörjningsstöd składasz w socialtjänsten gminy zamieszkania.
Kwota = norma krajowa + uzasadnione koszty (mieszkanie, prąd, ubezpieczenie, dojazdy, związek, a-kassa) − dochody gospodarstwa po podatku.
Norma 2026: osoba samotna 3 940 SEK + wspólne koszty 1 280 SEK (gospodarstwo 1-osobowe).
Najpierw własne oszczędności i inne świadczenia; przy zdolności do pracy — dyspozycyjność na rynku pracy.
Od 1 lipca 2026 r. po 3 miesiącach pomocy obowiązuje co do zasady wymóg aktywności.
Od odmowy przysługuje odwołanie do förvaltningsrätten.

Poradnik opiera się na stronach Socialstyrelsen i Stockholms stad.

Pomoc finansowa z gminy w Szwecji (försörjningsstöd) — kto może dostać, ile wynosi norma i jak złożyć wniosek