Oszustwo przy zakupach online i na portalach ogłoszeniowych w Szwecji — jak rozpoznać, co zgłosić i czy odzyskasz pieniądze

Annonsbedrägeri to oszustwa przy kupowaniu, sprzedawaniu lub odpowiadaniu na ogłoszenia w internecie — np. fałszywe sklepy internetowe, oszustwa przy wynajmie mieszkania czy sprzedaż przez media społecznościowe. Policja ostrzega, że oszuści są wprawni i łatwo dać się nabrać. Poradnik dotyczy całej Szwecji.

Sygnały ostrzegawcze

Według policji (Polismyndigheten) uważaj, gdy:

• druga strona naciska, żeby szybko zakończyć transakcję,
• masz zapłacić z góry osobie prywatnej,
• kupujący przysyła ci link do kliknięcia — nigdy go nie otwieraj,
• sklep ma podejrzaną domenę główną w adresie, złe opinie, błędy ortograficzne lub mieszankę języków,
• przy wynajmie masz zapłacić kaucję lub zaliczkę przed obejrzeniem mieszkania i podpisaniem umowy,
• masz płacić przez anonimowe usługi płatnicze.

Co zrobić od razu

1. Zadzwoń do banku — to pierwszy krok, żeby ewentualnie zatrzymać dalsze oszustwo. Zablokuj konta. Użyj numeru banku znalezionego samodzielnie, a nie tego, z którego dzwonił oszust.
2. Zgłoś sprawę na policję — telefonicznie pod numerem 114 14 albo osobiście na posterunku. Jeśli przestępstwo dzieje się teraz lub policja jest potrzebna na miejscu, dzwoń na 112.
3. Zachowaj dowody — potwierdzenia przelewów, e-maile, SMS-y i inne rozmowy.
4. Złóż reklamację w banku na nieuprawnione transakcje — najlepiej na piśmie, żeby móc udowodnić, że reklamacja została złożona.

Status części spraw możesz sprawdzić po zalogowaniu na Mina sidor policji. Bezpłatne wsparcie, także anonimowe, oferuje Brottsofferjouren.

Czy odzyskasz pieniądze

Nieuprawnione transakcje (obehöriga transaktioner)

• Zasada: nie odpowiadasz za nieuprawnione wypłaty z twojego konta.
• Możesz jednak ponieść część lub całość straty, jeśli twoje działanie zostanie uznane za bardzo nieostrożne albo jeśli ryzyko było ci znane, a mimo to działania były kontynuowane. Każdą sprawę ocenia się indywidualnie.
• Wyrok szwedzkiego Sądu Najwyższego (Högsta domstolen) zwiększa szanse na zwrot: odpowiedzialność za całą kwotę wymaga, by ryzyko nieuprawnionej transakcji było znane i zrozumiałe, a mimo to doszło do działania zgodnie z prośbą oszusta. Ciężar dowodu spoczywa na banku.

Przelewy i Swish wykonane samodzielnie

• Wyrok Sądu Najwyższego nie obejmuje przelewów zleconych samodzielnie na polecenie oszusta.
• Komisja ARN w wielu sprawach uznała, że płatności Swish nie są transakcjami nieuprawnionymi — podobnie inne przelewy, przy których konsument wykonał wszystkie kroki według instrukcji oszusta.

Skarga do ARN

Jeśli bank odmówi, możesz zgłosić spór do Allmänna reklamationsnämnden (ARN). Opłata wynosi 150 SEK, a typowy czas rozpatrzenia to ok. 6 miesięcy. Jeśli ARN już rozpatrzył twoją sprawę, nie można do niej wrócić — nawet gdy zmieni się orzecznictwo.

Najważniejsze w skrócie

• Nie płać z góry osobom prywatnym, nie klikaj linków od „kupujących”, sprawdzaj domenę sklepu.
• Po oszustwie: najpierw bank (blokada), potem policja (114 14 lub posterunek; 112 przy trwającym przestępstwie), zachowaj dowody.
• Przy nieuprawnionych transakcjach zasadą jest zwrot; przy Swish i przelewach na polecenie oszusta — trudniej.
• Spór z bankiem możesz skierować do ARN (150 SEK).