Prawo pobytu obywatela UE w Szwecji po trzech miesiącach — warunki i jak je wykazać

Z polskim obywatelstwem, jak z każdym obywatelstwem UE/EOG, możesz przyjechać do Szwecji i mieszkać tu bez zezwolenia na pobyt. Do trzech miesięcy nie musisz spełniać żadnych szczególnych warunków. Dłuższy pobyt wymaga prawa pobytu (uppehållsrätt), które wynika z pracy, firmy, studiów albo wystarczających środków. Nie składa się w tej sprawie wniosku do urzędu migracyjnego (Migrationsverket) — warunki sprawdza urząd skarbowy (Skatteverket) przy wpisie do rejestru ludności.

Pobyt do trzech miesięcy

Przez pierwsze trzy miesiące możesz przebywać w Szwecji bez spełniania dodatkowych warunków. Potrzebujesz tylko ważnego paszportu albo dowodu osobistego.

Pobyt dłuższy niż trzy miesiące — kiedy masz prawo pobytu?

Jeśli chcesz zostać dłużej, musisz spełniać warunki prawa pobytu. Szwedzka ustawa o cudzoziemcach (utlänningslag, rozdział 3 a, § 3) wymienia te podstawy:

Według Migrationsverket pracę, firmę albo studia możesz zacząć od razu po przyjeździe — nie trzeba niczego wcześniej zgłaszać. Wymóg ubezpieczenia zdrowotnego dotyczy studentów i osób utrzymujących się z własnych środków, a nie osób zatrudnionych.

Uwaga: bez prawa pobytu nie można zostać w Szwecji dłużej niż trzy miesiące.

Czy trzeba składać wniosek w Migrationsverket?

Nie. Jeśli masz prawo pobytu, nie musisz kontaktować się z Migrationsverket.

Gdzie w praktyce wykazujesz prawo pobytu?

Jeśli planujesz mieszkać w Szwecji co najmniej rok — do pracy, na studia albo z własnych środków — zgłaszasz przeprowadzkę w Skatteverket i prosisz o wpis do rejestru ludności (folkbokföring). To Skatteverket ocenia, czy spełniasz warunki, i wtedy musisz wykazać prawo pobytu. Po wpisie dostajesz numer osobisty (personnummer).

Przykładowe dokumenty, które Skatteverket przyjmuje:

• przy pracy — umowa o pracę (anställningsavtal) albo zaświadczenie o zatrudnieniu (tjänstgöringsintyg),
• przy własnej firmie — m.in. umowy, faktury, rejestracja w Bolagsverket, zgłoszenie podatkowe firmy,
• przy własnych środkach — np. wyciąg z konta bankowego, zaświadczenie o emeryturze albo umowa o pracę i paski wynagrodzenia z innego kraju; możesz też pokazać koszty czynszu, prądu i ubezpieczenia domowego.

Zgłoszenie składasz w e-usłudze Skatteverket „Flytta till Sverige”, a potem przechodzisz kontrolę tożsamości w biurze obsługi (servicekontor).

Szukanie pracy a rejestr ludności

Na szukanie pracy masz sześć miesięcy. Osoba, która dopiero szuka pracy, zwykle nie zostanie wpisana do rejestru ludności, bo Skatteverket nie może przyjąć, że zostanie w Szwecji co najmniej rok.

Własna firma

Jeśli prowadzisz firmę, musisz złożyć w Skatteverket zgłoszenie podatkowe (skatte- och avgiftsanmälan). Czasem trzeba też zarejestrować firmę w Bolagsverket przed rozpoczęciem działalności.

Rodzina

Jeśli masz prawo pobytu, twoja rodzina też może mieszkać i pracować w Szwecji bez zezwolenia — dopóki spełniasz warunki. Członkami rodziny są m.in. małżonek lub małżonka, osoba w związku nieformalnym (sambo), zarejestrowany partner lub partnerka, dzieci poniżej 21 lat oraz niektórzy zależni krewni i rodzice.

Członek rodziny z kraju spoza UE/EOG musi złożyć w Migrationsverket wniosek o kartę pobytu (uppehållskort), jeśli zostaje w Szwecji dłużej niż trzy miesiące.

Stałe prawo pobytu po pięciu latach

Po pięciu latach mieszkania w Szwecji z prawem pobytu masz stałe prawo pobytu (permanent uppehållsrätt). Możesz wtedy wystąpić do Migrationsverket o zaświadczenie o stałym prawie pobytu (intyg om permanent uppehållsrätt), które przydaje się w kontaktach z urzędami. Stałe prawo pobytu wygasa dopiero po ponad dwóch latach nieprzerwanego pobytu poza Szwecją.

Poradnik opiera się na stronach Migrationsverket i Skatteverket dla obywateli UE/EOG oraz na tekście szwedzkiej ustawy o cudzoziemcach w serwisie Riksdagen.