Spadek po osobie zmarłej w Szwecji — dödsbo, spis majątku (bouppteckning) w Skatteverket, kto dziedziczy i podział (arvskifte)

Gdy umiera osoba mieszkająca w Szwecji, cały jej majątek i długi tworzą masę spadkową (dödsbo). Zajmują się nią uczestnicy masy spadkowej (dödsbodelägare), którzy wspólnie zarządzają majątkiem, sporządzają spis majątku (bouppteckning), a na końcu dzielą spadek (arvskifte). Poradnik dotyczy całej Szwecji.

Kto zajmuje się dödsbo

Dödsbodelägare to:

• małżonek lub partner (make lub sambo) zmarłego,
• spadkobiercy (arvingar),
• spadkobiercy testamentowi całości lub części majątku (universella testamentstagare),
• gdy nikt inny nie ma prawa do spadku — Allmänna arvsfonden.

Muszą działać zgodnie. Gdy to się nie udaje albo sprawa jest rozległa, sąd rejonowy (tingsrätt) może na wniosek wyznaczyć zarządcę masy (boutredningsman) — zwykle adwokata lub innego prawnika, jeśli uczestnicy nie zaproponują nikogo. Zarządca m.in. spłaca długi z majątku i przygotowuje podział. Wniosek kosztuje 900 kr; zarządca pobiera rozsądne wynagrodzenie z majątku.

Kto dziedziczy (arvsordning)

Zmarły bez małżonka (także w związku sambo) — dziedziczą według ustawowej kolejności:

1. dzieci, wnuki i dalsi zstępni (bröstarvingar),
2. gdy ich nie ma — rodzice, a po nich rodzeństwo i jego dzieci,
3. dalej dziadkowie, a po nich wujowie i ciotki (kuzyni już nie dziedziczą),
4. bez testamentu i krewnych — Allmänna arvsfonden.

Zmarły w małżeństwie — zwykle najpierw robi się podział majątku małżonków (bodelning):

• bez dzieci — dziedziczy małżonek,
• przy wspólnych dzieciach — małżonek dziedziczy z prawem swobodnego rozporządzania (fri förfoganderätt): może korzystać z majątku, ale nie decyduje o nim w testamencie; wspólne dzieci dziedziczą dopiero po śmierci obojga rodziców (nie dotyczy to sytuacji, gdy trwał rozwód),
• dzieci tylko zmarłego (särkullbarn) mogą dostać swój udział od razu albo zrzec się go na rzecz małżonka i dostać go później (efterarv).

Testament ma pierwszeństwo przed kolejnością ustawową, ale zstępni zawsze mają prawo do części spadku.

Spis majątku — bouppteckning

Kto i jak

• Najczęściej członek rodziny, który najlepiej zna majątek, zostaje osobą składającą oświadczenie (bouppgivare).
• Bouppgivare wyznacza dwie osoby z zewnątrz (förrättningspersoner) — nie mogą to być spadkobiercy ustawowi ani testamentowi.
• Spis może też przygotować zakład pogrzebowy lub prawnik.
• Formularz: Bouppteckning (SKV 4600); Skatteverket ma też broszurę SKV 461 i formularz Tilläggsbouppteckning (SKV 4578).

Terminy

Skatteverket wysyła list informacyjny najwcześniej 3 tygodnie po śmierci. Bouppteckning składa się na papierze w Skatteverket, Bouppteckningssektionen, 871 87 Härnösand. Składanie cyfrowe umożliwia ustawa obowiązująca od 1.07.2026, ale dopiero po uruchomieniu przez Skatteverket e-usługi. Według Skatteverket na przydzielenie sprawy czeka się ok. 10 tygodni; sprawy rozpatruje się według kolejności wpływu.

Po co zarejestrowana bouppteckning

Zarejestrowany spis jest dowodem tożsamości dödsbo i pokazuje, kto może je reprezentować. Banki często wymagają go, zanim pozwolą wypłacić pieniądze z konta zmarłego lub konta wspólnego.

Gdy majątku prawie nie ma — dödsboanmälan

Jeśli zmarły nie zostawił majątku ani ubezpieczenia na pokrycie pogrzebu, zgłoś się do opieki społecznej (socialkontoret) w gminie zamieszkania zmarłego. Ona decyduje, czy zamiast bouppteckning wystarczy zgłoszenie masy spadkowej (dödsboanmälan, formularz SKV 4601). Uwzględnia się udział pozostałego przy życiu małżonka we wspólnym majątku.

Podział spadku — arvskifte

1. Po zakończeniu spraw dödsbo (boutredning) spadek dzieli się między spadkobierców i spadkobierców testamentowych.
2. Podział dokumentuje pisemny akt podziału, który podpisują dödsbodelägare.
3. Przy braku porozumienia sąd rejonowy może na wniosek wyznaczyć osobę do podziału (skiftesman; wniosek 900 kr). Skiftesman najpierw próbuje doprowadzić do porozumienia, a gdy się nie uda — sam decyduje o podziale (tvångsskifte).
4. Niezadowolony uczestnik może zaskarżyć podział w sądzie (klander av arvskifte) — w ciągu 4 tygodni od otrzymania aktu podziału.

Zmarły mieszkał w innym kraju albo majątek jest za granicą

• Sprawy spadkowe z elementem międzynarodowym regulują unijne rozporządzenie spadkowe (UE nr 650/2012, arvsförordningen) i uzupełniająca je szwedzka ustawa (2015:417) o spadkach w sytuacjach międzynarodowych.
• Co do zasady szwedzki sąd może wyznaczyć boutredningsman tylko wtedy, gdy zmarły miał miejsce zamieszkania (hemvist) w Szwecji. Wyjątki dotyczą m.in. obywateli szwedzkich, którzy wybrali prawo szwedzkie.
• Wnioski o boutredningsman w sprawach międzynarodowych składa się w Stockholms tingsrätt.

Najważniejsze w skrócie

• Dödsbo prowadzą wspólnie małżonek/sambo, spadkobiercy i spadkobiercy testamentowi; przy sporze — boutredningsman z sądu (900 kr).
• Bouppteckning: sporządź w 3 miesiące, złóż w Skatteverket najpóźniej po 4 miesiącach; o przedłużenie proś w ciągu 3 miesięcy.
• Potrzebne dwie osoby z zewnątrz (förrättningspersoner); formularz SKV 4600; bank zwykle żąda zarejestrowanego spisu.
• Bez majątku — dödsboanmälan przez socialkontoret.
• Arvskifte na piśmie; zaskarżenie w 4 tygodnie.

Poradnik opiera się na stronach Skatteverket, Sveriges Domstolar i tekście ustawy z Sveriges riksdag.