Praca na godziny (timanställning) w Szwecji — prawa pracownika, grafik i ubezpieczenie w chorobie

Timanställning (praca na godziny) i behovsanställning (praca „na wezwanie”) to w Szwecji potoczne nazwy. Ustawa o ochronie zatrudnienia (LAS, lag om anställningsskydd) zna tylko kilka form umów na czas określony — a praca na godziny zwykle mieści się w jednej z nich.

Jakie umowy terminowe dopuszcza LAS?

Od zmian z 2022 r. umowę na czas określony można zawrzeć tylko jako (LAS § 5):

1. särskild visstidsanställning — szczególna umowa na czas określony,
2. vikariat — zastępstwo,
3. säsongsarbete — praca sezonowa.

Dawnej formy allmän visstidsanställning już nie ma — zastąpiła ją särskild visstidsanställning. Do tego dochodzi okres próbny (provanställning) — najwyżej 6 miesięcy (LAS § 6).

Kiedy umowa terminowa staje się stała?

Kolejna umowa „następuje po” poprzedniej, jeśli zaczyna się w ciągu 6 miesięcy od końca poprzedniej (LAS § 5 a).

Uwaga: układy zbiorowe (kollektivavtal) mogą regulować umowy terminowe inaczej niż LAS. Sprawdź, czy twój pracodawca jest nimi objęty.

Co pracodawca musi przekazać na piśmie?

Według LAS § 6 c pracodawca daje pisemną informację o istotnych warunkach pracy, m.in.:

• dane stron, datę rozpoczęcia i miejsce pracy, opis obowiązków,
• rodzaj umowy — przy umowie terminowej: datę końca lub warunki zakończenia i to, czy chodzi o särskild visstidsanställning, vikariat czy pracę sezonową,
• wynagrodzenie i sposób wypłaty,
• wymiar czasu pracy — a jeśli nie da się go ustalić, inny opis zakresu godzin,
• zasady pracy w nadgodzinach i dodatkowych godzinach (övertid, mertid),
• minimalny czas wyprzedzenia, z jakim dostajesz informację o grafiku (förläggning av arbetstiden), i to, czy godziny będą się zmieniać,
• długość płatnego urlopu, zasady zakończenia umowy i obowiązujący układ zbiorowy.

Podstawowe informacje (w tym o grafiku) pracodawca musi przekazać najpóźniej 7. dnia kalendarzowego od rozpoczęcia pracy, a pozostałe — w ciągu miesiąca. Przy särskild visstidsanställning informację o rodzaju umowy dostajesz przy jej zawarciu.

Choroba: sjukpenning zamiast sjuklön

Jeśli nie dostajesz od pracodawcy wynagrodzenia chorobowego (sjuklön) — co może dotyczyć osób zatrudnionych na godziny lub na wezwanie — możesz wnioskować o sjukpenning z Försäkringskassan już od 1. dnia choroby.

1. Zgłoś chorobę do Försäkringskassan (sjukanmälan) pierwszego dnia nieobecności w pracy.
2. Złóż wniosek o sjukpenning w e-usłudze Försäkringskassan — po zgłoszeniu choroby.
3. Zaświadczenie lekarskie (läkarintyg) jest potrzebne najpóźniej 8. dnia choroby. Lekarz zwykle wysyła je cyfrowo, a jeśli nie dotarło — możesz je przesłać przez 1177.
4. Warunki: zdolność do pracy obniżona co najmniej o 1/4, utrata dochodu, SGI (sjukpenninggrundande inkomst) i ubezpieczenie w Szwecji.

Spór o sjuklön

Jeśli uważasz, że sjuklön ci się należy, a pracodawca odmawia, możesz złożyć wniosek o sjuklönegaranti w Försäkringskassan — najpóźniej 3 miesiące po miesiącu, w którym sjuklön powinna była zostać wypłacona. Potrzebne jest zaświadczenie lekarskie.

Poradnik opiera się na ustawie o ochronie zatrudnienia (LAS, 1982:80) w serwisie Riksdagu oraz na stronie Försäkringskassan o zwolnieniu lekarskim bez sjuklön (aktualizacja 9.06.2026).