Praca przez agencję pracy (bemanningsföretag) w Szwecji — prawa osób zatrudnionych przez agencję

Przy pracy przez agencję pracy (bemanningsföretag) twoim pracodawcą jest agencja, a pracujesz pod kierownictwem firmy-klienta (kundföretag). Prawa osób zatrudnionych przez agencje określa ustawa o wynajmie pracowników (lag (2012:854) om uthyrning av arbetstagare). Umowa, która ogranicza prawa z tej ustawy, jest w tym zakresie nieważna.

Równe traktowanie

Przez czas pracy u klienta agencja musi zapewnić ci co najmniej takie podstawowe warunki, jakie obowiązywałyby przy zatrudnieniu bezpośrednio u klienta na tym samym stanowisku (§ 6). Chodzi o:

• czas pracy: długość, nadgodziny, przerwy, odpoczynek, pracę w nocy, urlop i dni świąteczne,
• wynagrodzenie,
• ochronę dzieci i młodzieży oraz osób w ciąży, po porodzie i karmiących piersią,
• ochronę przed dyskryminacją.

Wyjątki

• Układ zbiorowy zawarty lub zatwierdzony przez centralną organizację związkową może odbiegać od zasady równego traktowania, ale musi zachować ogólną ochronę pracowników z dyrektywy UE (§ 3).
• Jeśli masz w agencji umowę na czas nieokreślony (tillsvidareanställning) i dostajesz wynagrodzenie między zleceniami, zasada równej płacy cię nie obejmuje (§ 8).

Czego agencja nie może

• Nie może pobierać od ciebie opłat za skierowanie do klienta ani za to, że przejdziesz do pracy u klienta (§ 10).
• Nie może blokować twojego przejścia do pracy u klienta — ani w umowie, ani w inny sposób (§ 9).

Obowiązki firmy-klienta

• Masz dostęp do wspólnych urządzeń i pomieszczeń na takich samych warunkach jak osoby zatrudnione u klienta, chyba że są szczególne powody (§ 11).
• Klient musi informować cię o wolnych stałych etatach i okresach próbnych w firmie (§ 12).

24 miesiące u jednego klienta

Jeśli pracujesz u tego samego klienta, w tej samej jednostce, łącznie ponad 24 miesiące w ciągu 36 miesięcy, klient musi zaproponować ci stały etat — najpóźniej miesiąc po przekroczeniu limitu. Zamiast tego może wypłacić ci odszkodowanie równe 2 miesięcznym pensjom (§ 12 a). Od tych zasad może odbiegać układ zbiorowy, który po stronie pracowników zawarło zrzeszenie centralnych organizacji związkowych (sammanslutning av centrala arbetstagarorganisationer) (§ 2).

Odszkodowanie i terminy

Agencja lub klient, którzy łamią te przepisy, płacą odszkodowanie za stratę i naruszenie praw (§§ 13–14). Uwaga na krótkie terminy: np. przy naruszeniu zasady 24 miesięcy pozew trzeba złożyć w ciągu 4 miesięcy od dnia, w którym klient powinien był złożyć ofertę stałego etatu (§ 16). Jeśli przed pozwem wymagane są negocjacje według ustawy o sporach pracowniczych, w tym samym terminie trzeba zażądać negocjacji, a pozew złożyć w ciągu 4 miesięcy od ich zakończenia (układ zbiorowy może ustalić inaczej). Przekroczenie terminu oznacza utratę prawa do roszczenia. Sprawy rozpatruje się według ustawy o sporach pracowniczych — warto skontaktować się ze związkiem zawodowym.

Układ zbiorowy Bemanningsavtalet

Związki LO mają z agencjami układ Bemanningsavtalet, obowiązujący od 1 maja 2025 r. do 30 kwietnia 2027 r. Ma on dać osobom pracującym przez agencje ochronę układu zbiorowego podobną jak na reszcie rynku pracy i zapobiegać zastępowaniu stałych etatów pracą z agencji.

LO publikuje listę autoryzowanych agencji (z numerem organizacyjnym, nazwą firmy i odpowiedzialnym związkiem) — możesz sprawdzić na niej swoją agencję.

Poradnik opiera się na ustawie o wynajmie pracowników (lag 2012:854) w serwisie Riksdagu oraz na stronach LO o Bemanningsavtalet i autoryzowanych agencjach pracy.